Voorzitter, leden van de raad en College, luisteraars, aanwezigen.

Vandaag al weer het moment van de laatste algemene beschouwingen van deze raadsperiode.

Vorig jaar werd er nog in de PPN gerefereerd aan een schakelkast met daarin een aantal instelknoppen. Onze fractie was op dat moment al zeer kritisch gezien het feit dat het proces grotendeels afhankelijk is van de invloeden van de markt en maatschappelijke ontwikkelingen.

In de tweede helft van het jaar 2008 is de Amerikaanse economie in een recordtempo tot stilstand gekomen. Dit heeft geleid tot een gigantisch effect op de mondiale economie. Ook op de Nederlandse economie heeft dit grote invloed gehad. De voorspelling van de economische groei in 2009 is negatief, diverse bedrijven vragen werktijdverkorting aan voor hun personeel of gaan failliet.
In september 2008 voorspelde het CPB nog een groei van 1,25 % voor 2009, drie maanden later werd dit bijgesteld tot een krimp van 0,75%. En in maart 2009 werd het schrikbarend hoge percentage van 3,5% krimp door het CPB naar buiten gebracht.

Directe effecten zijn inmiddels duidelijk zichtbaar in de transportsector, de bouwsector en de industrie. De huizenverkoop stagneert en de verkoopprijzen dalen. De risico's en gevolgen van de crisis hebben ook een meerjarig effect op de gemeentelijke financiële huishouding.

Het college geeft in de PPN 2009 aan dat de economische recessie, zoals die in de laatste maanden van 2008, is opgetreden, als een natuurgeweld over de gemeente is heen gekomen. Er is zwaar weer op komst....Hoewel rampen nooit te voorspellen zijn heeft het college getracht om een drietal bandbreedtes aan te geven, aangezien de ontwikkelingen nog uitermate onvoorspelbaar zijn.

Er wordt specifiek aandacht gevraagd voor verkennen of besluiten. Er is ten opzichte van voorgaande jaren sprake van meer onzekerheid qua ontwikkeling van het gemeentefonds, van de economie en van het daaruit voortvloeiende aantal bijstandsgerechtigden. Het college geeft aan dat juist meer dan in andere jaren het accent voor bestuurlijke bespreking en besluitvorming bij de begrotingsbehandeling komt te liggen in plaats van bij het bespreken van de PPN. Bij de begrotingsbehandeling in november zal er uiteindelijk finale besluitvorming plaatsvinden.
Toch bespeurt onze fractie hierin tegenstrijdigheden. Het college kan geen uitsluitsel geven aan de hand van een glazen bol, maar vraagt de raad nu wèl om richtinggevende uitspraken te doen aangezien het beleid anders stagneert. Op zich logisch, maar in onze beleving had het college haar visie juist wat sterker mogen neerzetten.

Vorig jaar heeft onze fractie al haar zorgen geuit over de ontwikkelingen omtrent de WMO. Hoewel het college aangeeft dat de ontwikkelingen onzeker zijn, pleit onze fractie voor het tijdig informeren van de raad hieromtrent. Wat ons betreft is dat eerder dan bij de tweede bestuursrapportage. In de maartcirculaire van BZK is namelijk al aangegeven dat in de meicirculaire de nieuwe aanpassingen in het kader van de AWBZ inzichtelijk zullen worden gemaakt, aangevuld met het advies betreffende het Macrobudget van de WMO 2010.

Wij hebben toen ook aangegeven dat wij voor een meer behoudend scenario kozen, omdat wij de rekening niet naar de toekomst willen verschuiven. Wij pleiten al jaren voor meer terughoudendheid t.a.v. uitgaven, belastingverhogingen en een kritische instelling ten aanzien van de bedrijfsvoering.

Ten aanzien van het rekeningssaldo 2008 is de VVD- fractie verbaasd over het voordelige resultaat op de personeelslasten.
Het college stelde namelijk vorig jaar bij de PPN een besparing voor van €100.000 door bewuster om te gaan met vervanging bij ziekte, zwangerschap- en ouderschapsverlof. De PvdA heeft destijds gepleit om dit te verhogen met €75000. Dit was onmogelijk aldus het college....En nu, een jaar later, kan toch nogmaals het budget voor vervanging van personeel worden verlaagd met €80.000. In één woord merkwaardig!

In eerdere stadia hebben wij reeds aangegeven dat de VVD geen goedkeuring heeft gegeven aan de maatregelen aangaande het duurzaamheidsaspect en het fenomeen Millenniumgemeente. Wij vinden het geen taak van de gemeente om naast het rijksbeleid en de mogelijkheid voor individuele burgers, extra middelen uit te geven aan personele capaciteit en projecten in ontwikkelingslanden.

Het Rijk stoot veelal taken af, maar de financiële middelen die daarbij horen zijn onvoldoende. Een voorbeeld hiervan is de Elektronische dienstverlening. De VVD fractie wil graag op de hoogte worden gehouden omtrent de voortgang van het concept Antwoord en het Nationaal Uitvoeringsprogramma. De landelijke berichten over de voortgang van bijvoorbeeld het GBA vindt onze fractie zorgelijk. Volgens de Nederlandse Vereniging voor Burgerzaken (NVVB) was eind vorig jaar bijna 50% van de gemeenten nog niet gestart met het invoeringstraject terwijl per 1-1-2010 alle betrokken bestuursorganen dienen te zijn aangesloten.

Over een eventuele bijdrage aan een nieuw te vormen stadsregioverband Leeuwarden is de VVD- fractie op voorhand kritisch, aangezien het college in een eerder stadium heeft aangegeven voorkeur te hebben voor een pragmatische insteek. Wij verwachten dan ook een concreter voorstel omtrent een nieuw te vormen regiofonds.

Wat de Centrale As betreft zijn er voor onze fractie nog veel open einden in de posten zoals genoemd in de PPN. Er wordt wel vast een bestemmingsreserve voorgesteld, maar deze blijkt gebaseerd te zijn op zeer globale doorrekeningen. Wij hebben als fractie al eerder gepleit voor een totaaloverzicht qua kosten. Wij willen hier nogmaals op aandringen zodat er een duidelijk inzicht bestaat voor het meerjarenperspectief.

Er is maatschappelijke onrust ontstaan omtrent de eventuele sluiting van het zwembad in Gytsjerk. Het zwembad heeft een sociale functie voor zowel jong als oud, maar vooral ook een preventieve functie op het gebied van veiligheidsbeleid voor de jeugd in de Trynwalden en omstreken.
Vorig jaar is er nog een nieuwe glijbaan gerealiseerd en dan zou nu, een jaar later sprake zijn van eventuele sluiting? Het is een illusie om te denken dat de bezoekers dan wel naar Burgum gaan.
Het moge duidelijk zijn dat wat betreft de VVD-fractie sluiting van het zwembad onbespreekbaar is. Wij gaan akkoord met de investering voor de bestaande bassins. Er is in een eerder stadium geld beschikbaar gesteld voor het afdekken van de zwembaden. Nu blijkt dat de raming hiervoor fors wordt overschreden.
Het verhogen van de tarieven ligt voor ons in de rede, gezien de tarieven van omliggende gemeenten. Wij verwachten van het college aanvullend nadere informatie over de onlangs uitgevoerde quick-scan omtrent een gefaseerde update en de afdekking van de baden.

Als we het hebben over ruimtelijke ontwikkelingen wil onze fractie toch nogmaals aandacht vragen voor de voortgang van het centrumplan Gytsjerk. De VVD heeft eerder steeds gepleit voor het in stand houden van de reserve Gytsjerk centrum. Het beschikbaar stellen van 50% extra budget t.o.v. de eerder ingestelde reserve voor uitsluitend de herinrichting, is voor ons niet vanzelfsprekend. Het lijkt wel of er met goud wordt geplaveid. Het is volgens onze fractie wenselijk om als raad het kwaliteitsniveau te toetsen aan het voorgestelde budget.

Ook is voortvarendheid gewenst ten aanzien van de ruimtelijke ontwikkelingen in Tytsjerk. Het voormalige terrein van Autobedrijf Schat geeft het dorp een rommelig aanzien.

Ten aanzien van de vestigingsmogelijkheden voor bedrijven volgen wij nauwlettend de ontwikkelingen van het bedrijventerrein Skulenboarch en de voortgang van het bedrijventerrein Sanjesreed.

De koppeling tussen de incidentele dekkingsmiddelen en een structurele besparing is gelegen in het versneld afschrijven van activa in de openbare ruimte met maatschappelijk nut. Door de versnelde afschrijving dalen de kapitaallasten in het volgende jaar en de daling is vervolgens van structurele aard. Er is sprake van een afnemende en eindige reeks van kapitaallasten, waarbij er sprake is van structurele lagere rentederving door een lagere algemene reserve. Als de nood hoog is, kan men blijkbaar toch creatieve oplossingen vinden.

Hoewel de gemeente reeds een reeks van jaren een positief rekeningsaldo toont, dient er wat ons betreft zeer terughoudend te worden omgegaan met de inzet hiervan. Het risico van het inzetten van dit rekeningsaldo is, dat structurele lasten worden gefinancierd met incidentele baten. Wij kunnen namelijk nu nog niet voorspellen of er in 2013 een positief rekeningresultaat zal zijn.

Wij zijn ingenomen met het feit dat de burgers en de ondernemers nu niet geconfronteerd worden met een verhoging van de lastendruk. Dit is immers altijd uitgangspunt van de VVD geweest.

Voorzitter, het moge duidelijk zijn, wij willen nu en in de toekomst inzetten op zo laag mogelijke lasten voor inwoners en ondernemers in Tytsjerksteradiel.